Prace szczególnie niebezpieczne

Pracodawca powinien pamiętać, iż zaszeregowanie wykonywanej pracy na terenie zakładu pracy do pracy szczególnie niebezpiecznej niesie za sobą pewne obowiązki, poczynając od określenia i przestrzegania szczegółowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych w postaci instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez zapewnienie pracownikom odpowiednich środków zabezpieczających przy pracach szczególnie niebezpiecznych i szkoleń okresowych w dziedzinie bhp nie rzadziej niż 1 rok, aż po prawidłowe wypełnianie odpowiednich dokumentów wymaganych przy pracach szczególnie niebezpiecznych, np. wykazu takich prac oraz pisemnych pozwoleń na wykonywanie takich prac

articleImage: Prace szczególnie niebezpieczne fot. Thinkstock

Wymagania dla prac szczególnie niebezpiecznych zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) – dalej r.o.b.h.p. Pracom szczególnie niebezpiecznym poświęcono w całości rozdział 6 r.o.b.h.p. Zgodnie z § 80 ust. 1 r.o.b.h.p. przez prace szczególnie niebezpieczne należy rozumieć prace, o których mowa w rozdziale 6 r.o.b.h.p. oraz prace określone jako szczególnie niebezpieczne w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy lub w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, a także inne prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach, uznane przez pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne.
Z § 80 ust. 1 r.o.b.h.p. wynika więc, że decyzję o zaszeregowaniu konkretnej wykonywanej pracy, do prac szczególnie niebezpiecznych może w instrukcji eksploatacji podjąć producent urządzenia lub instalacji, który stwierdza, że charakter pracy z urządzeniem i instalacji jest na tyle niebezpieczny, iż pozwala to na uznanie pracy za pracę szczególnie niebezpieczną. Taką decyzję może podjąć również pracodawca w momencie stwierdzenia, iż konkretna wykonywana praca jest pracą o zwiększonym zagrożeniu lub pracą wykonywaną w utrudnionych warunkach. Należy pamiętać, iż uznanie wykonywanej pracy za pracę szczególnie niebezpieczną może wynikać także z innych przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, z tzw. przepisów branżowych bhp.
Do prac szczególnie niebezpiecznych opisanych w r.o.b.h.p. należy zaliczyć:
1. roboty budowlane, rozbiórkowe, remontowe i montażowe prowadzone bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części;
2. prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w innych niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych;
3. prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych;
4. prace na wysokości.
Pracodawca po zaszeregowaniu wykonywanej pracy do jednej z czterech ww. kategorii prac szczególnie niebezpiecznych powinien wykonać pewne działania opisane w § 81 ust. 1 r.o.b.h.p. Do takich działań do obowiązkowego wykonania przez pracodawcę może należeć:
1. bezpośredni nadzór nad tymi pracami wyznaczonych w tym celu osób;
2. odpowiednie środki zabezpieczające;
3. instruktaż pracowników obejmujący w szczególności:
a) imienny podział pracy,
b) kolejność wykonywania zadań,
c) wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach.
Pracodawca powinien zapewnić, aby dostęp do miejsc wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych miały jedynie osoby upoważnione i odpowiednio poinstruowane. Strefy szczególnego zagrożenia powinny być wyraźnie wygrodzone i oznakowane z umieszczeniem w widocznych miejscach tablic ostrzegawczych.
Na pracodawcy ciąży także obowiązek w zakresie ustalenia i aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie pracy oraz określenie szczegółowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych. Formę prowadzenia dokumentów w ww. zakresie ustala pracodawca.
Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych powinien zawierać wszystkie prace szczególnie niebezpiecznych na terenie zakładu pracy, które zostały stwierdzone przez producenta urządzenia lub instalacji w instrukcji eksploatacji oraz wskazane przez pracodawcę jako prace o zwiększonym zagrożeniu lub pracą wykonywaną w utrudnionych warunkach, a także zawarte w innych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, z tzw. przepisach branżowych bhp.
Określenie szczegółowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych może być zrealizowane poprzez:
1. protokolarne ustalenie przez pracodawcę i osobę kierującą pracownikami szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzonych robót z imiennym podziałem obowiązków w tym zakresie, wraz z wyznaczeniem osób do bezpośredniego nadzoru nad pracownikami;
2. podejmowanie i prowadzenie prac wyłącznie na podstawie pisemnego pozwolenia, którego tryb wydawania ustalił pracodawca;
3. poinformowanie pracowników o właściwościach stosowanych materiałów, półfabrykatów i wyrobów gotowych, oraz o sposobach bezpiecznego ich stosowania i postępowania w sytuacjach awaryjnych.
Do odpowiednich środków zabezpieczających przy pracach szczególnie niebezpiecznych można zaliczyć:
1. wykonywanie pracy w zespołach co najmniej dwuosobowych - w celu zapewnienia asekuracji;
2. zapewnienie środków ochrony zbiorowej, czyli środków przeznaczonych do jednoczesnej ochrony grupy osób przed niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy, np. systemy wentylacji, odpylania;
3. zapewnienie urządzeń ochronnych, np. osłon stref niebezpiecznych, czujników wyłączających ruch elementów niebezpiecznych, środków ochronnych przed porażeniem prądem elektrycznym;
4. wyposażenie pracowników w odpowiednie środki ochrony indywidualnej (np. odzież ochronna, ochrony kończyn dolnych i górnych, sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości).
Przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych imienny podział pracy, kolejność wykonywania zadań oraz wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach powinny być przez pracodawcę ujęte w instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy, określającej sposoby postępowania przy realizacji prac szczególnie niebezpiecznych wykonywanych na terenie zakładu pracy. Taka instrukcja może być opracowana dla jednego rodzaju pracy szczególnie niebezpiecznej, ale może także dotyczyć wszystkich stwierdzonych na terenie zakładu pracy prac szczególnie niebezpiecznych.
W zakresie szkoleń pracowników na terenie zakładu pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracodawca musi pamiętać o wymaganiach zawartych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 180, poz. 1860 z późn. zm.) – dalej r.s.b.h.p. Zgodnie z § 15 ust. 1 r.s.b.h.p. szkolenie okresowe bhp pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych przeprowadza się w formie instruktażu, nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach robotniczych, na których występują szczególnie duże zagrożenia dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników, nie rzadziej niż raz w roku.
Jak widać pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych, na których są wykonywane prace szczególnie niebezpieczne, powinni przechodzić szkolenia okresowe bhp nie rzadziej niż raz w roku, a nie co 3 lata, co jest często praktykowanym obecnie rozwiązaniem przez pracodawców.
Podsumowując, pracodawca powinien pamiętać, iż zaszeregowanie wykonywanej pracy na terenie zakładu pracy do pracy szczególnie niebezpiecznej niesie za sobą pewne obowiązki, poczynając od określenia i przestrzegania szczegółowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych w postaci instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez zapewnienie pracownikom odpowiednich środków zabezpieczających przy pracach szczególnie niebezpiecznych i szkoleń okresowych w dziedzinie bhp nie rzadziej niż 1 rok, aż po prawidłowe wypełnianie odpowiednich dokumentów wymaganych przy pracach szczególnie niebezpiecznych, np. wykazu takich prac oraz pisemnych pozwoleń na wykonywanie takich prac.
Znaczna część pracodawców, mając świadomość licznych obowiązków z zakresie prac szczególnie niebezpiecznych, nie zawsze zaszeregowuje wykonywaną pracę do jednej z czterech kategorii prac szczególnie niebezpiecznych wskazanych w r.o.b.h.p., argumentując ten fakt charakterem, czasem i częstotliwością pracy pracownika, prawdopodobieństwem kontaktu z czynnikiem niebezpiecznym lub szkodliwym oraz istniejącymi środkami ochrony zbiorowej i indywidualnej.

Więcej na ten temat w Serwisie BHP.

Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Serwis BHP
Skomentowano 0 razy
Zapisz się na bezpłatny Newsletter BHP

Wyświetlanie listy artykułów

Nie znaleziono żadnych artykułów.
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Aktualności - BHP

Polecane lektury